منتورها و اساتید
راه های تسهیل تصمیم گیری در تیم استارتاپی چه هستند و چگونه ممکن می‌شوند؟

مهارت‌های تصمیم‌گیری موثر در تیم استارتاپی

راه های تسهیل تصمیم گیری در تیم استارتاپی چه هستند و چگونه ممکن می‌شوند؟

تصمیم‌گیری در تیم یکی از مسائل مهم حیطۀ کارآفرینی و راه‌اندازی استارتاپ است. اما چرا؟ چون در این حوزه یک ساختارِ غیرقابل‌انعطافِ سلسله‌مراتبی، کنترلی و دستوری حاکم نیست و تمام اعضای یک مجموعه در تصمیمات و گفتگوها شرکت می‌کنند. همین دیدگاه می‌تواند باعث چالش‌های بسیاری در ارتباط اعضا و مدیریت کار تیمی شود. اینجاست که نیاز به تسهیل در تصمیم‌گیری در تیم استارتاپی احساس می‌شود و هدایت آن برای رسیدن به بالاترین میزان بهره‌وری، به بهینه‌سازی این فرآیند مهم وابسته خواهد شد.

حالا باید پرسید اصلا تعریف تصمیم ‌گیری چیست؟ انواع روش‌ها و مراحل تسهیل در تصمیم‌گیری چه هستند؟ چطور کارمندان را در تصمیم‌گیری دخیل کنیم؟ تصمیم‌‌گیری موثر یک رهبر چگونه ممکن می‌شود؟ پاسخ این سوالات را در این مقالۀ دیموندلب خواهید خواند.

تعریف تصمیم گیری

تصمیم‌گیری فرآیندی است که از مجموعه‌ای از مراحل تشکیل شده است. این فرآیند معمولا در شروع با تجزیه و تحلیل اطلاعات و در میانه با واضح‌سازی بیشتر داده‌های اولیه و در انتها با انتخاب از میان چندین گزینه موجود ساخته می‌شود. تصمیم‌گیری را فرآیند انتخاب یک اقدام درست و موثر از میان دو یا چند گزینه با هدف دستیابی به نتیجه مطلوب هم تعریف کرده‌اند.

تصمیم‌گیری همچنین بخشی جدایی‌ناپذیر از مدیریت مدرن است. یک تصمیم می‌تواند به‌عنوان اقدامی عملی تعریف شود که به‌طور هدفمند از بین مجموعه‌ای از گزینه‌ها برای دستیابی به اهداف سازمانی یا مدیریتی انتخاب شده است. تصمیم‌گیری را ذات مدیریت تعریف کرده‌اند. در کار تجاری هم تصمیم‌گیری در هر سه بعد راهبردی، تاکتیکی و عملیاتی تعیین کننده است. این کنشِ مهم همچنین یکی از بنیادی‌ترین رفتارها و اعمال هر کارآفرین، رهبر و حتی عضو یک تیم را می‌سازد.

انواع روش های تصمیم گیری

وقتی بحث از تصمیم‌گیری در تیم می‌شود بلافاصله صحبت از انواع روش‌های تصمیم‌گیری مطرح خواهد شد. در عمومی‌ترین حالت می‌توان 4 روش تصمیم‌گیری در نظر گرفت:

  1.  تصمیم‌گیری دستوری: تصمیمات بدون دخالت اعضای مجموعه گرفته می‌شوند.
  2. تصمیم‌گیری برمبنای مشورت: از نظرات دیگر افراد استفاده می‌شود.
  3. تصمیم‌گیری بر اساس رای: در مورد گزینه‌ها بحث و سپس برای رای‌گیری فراخوان داده می‌شود.
  4. تصمیم‌گیری بر اساس اجماع: افراد با یکدیگر صحبت می‌کنند تا زمانی که همه با یک تصمیم موافقت کنند.

مسلما کارایی هر کدام از این روش‌ها در موقعیت‌های مختلف، متفاوت است. برای مثال برای یک سازمان نظامی معمولا شیوۀ اول جوابگوست اما مورد سوم و چهارم برای تصمیم‌گیری‌های تیمی مناسب خواهند بود. اصولا هم انواع تکنیک‌های تصمیم‌گیری تیمی مثل طوفان فکریْ اساس خودشان را در تصمیم‌گیری بر اساس اجماع یا رای پیدا می‌کنند.

چگونه یک تصمیم درست بگیریم؟

بر اساس موقعیت‌ها و جایگاه‌های مختلفْ انواع گوناگون تصمیم‌گیری وجود دارد اما در این بین اتخاذ یک تصمیم درست معمولا به چند مرحلۀ کلی وابسته می‌شود. همچنین باید بدانیم که تسهیل تصمیم‌گیری زمانی ممکن می‌شود که به طی‌کردن مراحل را به چشم حل قدم‌به‌قدم یک مسئله در تیم نگاه کنیم. 8 مرحلۀ زیر بنیادین‌ترین قدم‌ها برای رسیدن به یک تصمیم درست هستند:

  1. شناسایی هدف تصمیم‌گیری
  2. جمع‌آوری اطلاعات
  3. قضاوت در مورد گزینه‌ها
  4. تجزیه و تحلیل گزینه‌های مختلف
  5. ارزیابی گزینه‌ها
  6. انتخاب بهترین گزینه‌
  7. اجرای تصمیم
  8. ارزیابی و بررسی نتایج

باید گفت که نه‌تنها اجرای کامل مراحل بالا برای رسیدن به یک تصمیم درست اهمیت دارد، بلکه تمام این مراحل باید در ارتباطی منسجم با یکدیگر قرار داشته باشند. از طرفی تسهیل تصمیم‌گیری در تیم، زمانی عملی است که تمام مجموعه علاوه بر مشارکت در هر قدم از مراحل بالا یک دیدگاه کل‌نگر دربارۀ فرآیند تصمیم‌گیری داشته باشند.

چطور کارمندان را در تصمیم‌گیری دخیل کنیم؟

تصمیم‌گیری در تیم نیازمند همکاری، هم‌فکری و صدالبته همدلی اعضای آن است. اعضای تیم نه‌تنها مجموعه‌ای از کارمندان بلکه کسانی هستند که کار را در ارتباط با یکدیگر پیش می‌برند و می‌فهمند. با این شرایط ایجاد همدلی، مسئولیت‌پذیری و القای حس تاثیرگذاری اعضا در روند کار از مهم‌ترین شرط‌های دخیل‌کردن آنهاست.

اعضای تیم زمانی می‌توانند به‌نحوی موثر به تصمیم‌گیری‌ها ورود کنند که نظراتشان بر اساس اهداف و حل مسائل تیمی جهت‌دار شود. برای این کار لازم است که آزادی نظردادن و گفتگو بین افراد وجود داشته باشد. از طرفی باید این نظرها در راستای برآورده‌کردن اهداف تیم سازماندهی و مدیریت شود. اینجاست که افراد ضرورت دخیل‌شدن در فرآیند تصمیم‌گیری را احساس می‌کنند و خودشان را در قبال کل مجموعه مسئول می‌دانند. همچنین با این وصف آنها صرفا نظر شخصی و دلبخواهی خودشان را ارائه نمی‌دهند و نمی‌خواهند که لزوما بنا به سلیقه و میل شخصیشان رفتار کنند.

یک رهبر چطور می‌تواند به‌صورت موثر تصمیم‌گیری کند و چه نقشی در تعیین تصمیم آخر دارد؟

تصمیم‌گیری موثر توسط یک رهبر به چندین عامل وابسته است. این عوامل یک ساختار ثابت ندارند و ممکن است بر اساس نوع موقعیت و حتی ترکیب اعضای تیم تغییر کند. اما نمی‌توان یک سری از اصول تنظیم‌کننده برای رهبری و تصمیم‌گیری موثر را نادیده گرفت. چند مورد از این اصول تنظیم‌کننده را با هم مرور می‌کنیم:

  • تقسیم وظایف بر اساس توانایی‌های هر یک از اعضای تیم
  • تنظیم وظایف اعضای تیم در جهت ایجاد انسجام برای حل مسئله یا رسیدن به اهداف
  • به رسمیت‌شناختن خلاقیت اعضا با ایجاد یک فضای تعاملی
  • اهمیت قائل‌شدن برای فعالیت اعضا و گشودن راه‌های توسعۀ فردی و جمعی آنها
  • بهره‌گیری از تجربه در کنار اعتماد به توانایی رهبری
  • مدیریت اعضای تیم به‌جای کنترل و نظارت دائمی بر آنها

تصمیم‌گیری تاثیرگذار در کار تیمی و تیم‌سازی زمانی ممکن است که شرط‌های بالا روابط بین رهبر و اعضای تیم را تنظیم کند و یک فضای همدلانه و مسئولانه برای تمام افراد بسازد. اعضای مجموعه زمانی نقش رهبر را در تعیین تصمیم آخر می‌پذیرند که بدانند تصمیم او نیازها، اهداف و ارزش‌های کل مجموعه را در نظر می‌گیرد. در نهایت نقش رهبر زمانی معنادار و ممکن می‌شود که اعضا آن تصمیم را به‌عنوان تصمیمی ناشی از خرد جمعی بفهمند و بپذیرند.

مراحل تسهیل در تصمیم گیری

برای بررسی مراحل تسهیل تصمیم‌گیری خوب است که به دیدگاه دو صاحب‌نظر اشاره کنیم. در مورد اول استنلی ونس تصمیم‌گیری را شامل شش مرحله می‌داند؛ 1. ادراک، 2. تصور، 3. تحقیق، 4. مشورت، 5. انتخاب، 6. اعلا‌م‌کردن (ترویج). از طرفی وقتی به نظر Mrityunjoy Banerjee توجه می‌کنیم، می‌بینیم که تصمیم‌گیری از  نظر او از 5 مرحله زیر عبور می‌کند:

  1. تعریف، تجزیه و تحلیل مسئله یعنی عمل ادراک
  2. یافتن واقعیت مربوطه یعنی عمل تصور و تحقیق
  3. توسعه راه‌حل‌های جایگزین یعنی عمل مشورت
  4. انتخاب بهترین راه‌حل یعنی عمل انتخاب
  5. تبدیل تصمیم به اقدام موثر یعنی عمل اعلام‌کردن

در هر دوی این تقسیم‌بندی‌ها مراحلْ بسیار شبیه به یکدیگرند و در هر دو هم منظور از اعلام‌کردن این است که تصمیم گرفته‌شده باید به‌طور موثر و به‌موقع به اطلاع کلیه اعضای تیم برسد. بر اساس این مراحل و توضیحاتشان تسهیل در تصمیم‌گیری زمانی رخ می‌دهد که تمام مراحل بالا به‌دقت و به‌نحوی موثر درک و واضح شود. درنهایت هم باید پس از مشورت و انتخاب دقیق، به‌عنوان اقدامی موثر به اجرا گذاشته شود.

رهبران موفق استارتاپی چگونه با تسهیل تصمیم‌گیری باعث تحول می‌شوند؟

وقتی حرف تصمیم‌گیری در تیم به میان می‌آید ذهن همۀ ما به سمت یک نفر معطوف می‌شود؛ استیو جابز و شرکت اپل. در مورد شیوۀ رهبری استیو جابز گفته‌اند که او برای هر پروژه یک نفر را به‌عنوان مسئول مستقیم یک تیم قرار می‌داد اما هر هفته یک بار تیم‌های کاری اپل را برای گفتگو و هم‌افزایی دور هم جمع می‌کرد. او سعی می‌کرد بین اعضا اعتمادسازی ایجاد کند و همۀ ارکان مجموعه را در روند تصمیم‌گیری دخیل کند.

یکی از کارهایی که جابز برای دخیل‌کردن افراد در فرآیندهای تصمیم‌گیری انجام می‌داد، طرح مسئله و ترغیب آنها به حل مسئله بود. در نتیجۀ همین موارد بود که بحث‌های بسیاری بین افراد شکل می‌گرفت و همه اعضا خود را درگیرِ کار می‌دیدند

جابز به خلاقیت و آزادی عمل اعتقاد ویژه‌ای داشت و همیشه به اعضای اپل برای پیداکردن راه‌های جدید، اجازۀ تصمیم‌گیری می‌داد. بر همین اساس است که می‌توان او را یک نمونۀ موفق برای تسهیل تصمیم‌گیری در کار تیمی دانست.

تصمیم‌گیری یک فرآیند است، پس زمانی بهترین تصمیمْ برایِ یک مجموعه به دست می‌آید که فرآیند خلق، پرورش و اجرای یک تصمیمْ به‌صورت بهینه هدایت شود. از طرفی رهبران یک تیم زمانی امکان هدایت فرآیند تصمیم‌گیری را دارند که جایگاه، شیوۀ نقش‌آفرینی و نوع تاثیرگذاری هر یک از اعضای تیم در پیشبرد کار جمعی را فراموش نکنند. در واقع تسهیل در تصمیم‌گیری به چنین نگرشی وابسته است و می‌تواند اعضای تیم را در جهت تحقق اهداف جمعی و دستاوردهای تیمی هماهنگ کند. به نظر شما تصمیم ‌گیری در تیم چه اهمیتی دارد و بهترین شیوه‌های اجرای آن کدامند؟

دیدگاهتان را بنویسید