منتورها و اساتید
حل چالش ها و تعارض های تیمی

حل چالش‌ها و تعارض‎‌های تیمی

حل چالش ها و تعارض های تیمی

معمولاً در مجموعه‌ها چالش و تعارض تیمی زیاد است و خیلی وقت‌ها هماهنگ‌کردن آدم‌های مختلف برای رسیدن به هدفی واحد واقعاً دشوار می‌شود. این را همۀ کسانی که حتی تجربۀ کار گروهی کوچکی هم داشته‌اند (حتی به‌اندازۀ تهیۀ یک روزنامۀ دیواری در دوران مدرسه)، کاملاً تأیید می‌کنند. آدم‌ها گاهی خودخواه می‌شوند یا حرف‌های هم‌دیگر را نمی‌فهمند. اغلبِ اوقات هم بیش از این‌که گوش بدهند، تمایل دارند حرف بزنند؛ آن هم نه‌فقط حرف‌زدن. آن‌ها با تمام توان در تلاش‌اند که آدم‌های دوروبرشان را مجاب کنند.

آن‌وقت چه اتفاقی می‌افتد؟ ناگهان به خودتان می‌آیید و می‌بینید که کل پروژه دود شده و به هوا رفته است! تک‌تک اعضای تیم باهم مشکل دارند، هیچ کاری در زمان تعیین‌شده تمام نمی‌شود و نتیجۀ پروژه با چیزی که در ذهن شما و مدیران شرکت بوده زمین تا آسمان فرق می‌کند. اما برای حل چالش تیمی باید چه کارهایی انجام دهیم؟ بهتر است قبل از پیداکردن راه‌حل، با مهم‌‌ترین مشکلات در کار تیمی آشنا شویم. شناخت چالش‌ها به ما امکان می‌دهد که مسائل را راحت‌‌تر حل کنیم.

مهم‌‌ترین مشکلات در کار تیمی

برای پیداکردن چالش‌های کار تیمی باید حواستان حسابی جمع باشد. با روبرگرداندن از تعارض تیمی و کنارگذاشتن آن‌ها، هیچ مشکلی حل نخواهد شد. هر کدام از چالش‌هایی که در ادامه توضیح می‌دهیم، به شما کمک می‌کند تا دید بهتری به مشکلات تیمتان داشته باشید.

بی‌اعتمادی

وقتی به‌صورت فردی و مستقل کار می‌کنید، عادت دارید که جداگانه تصمیم بگیرید و وظایفی را که سازمان از شما انتظار دارد تنهایی انجام می‌دهید؛ اما وقتی با تیم کار می‌کنید، باید به هم‌تیمی‌های خود اعتماد کنید و به آن‌ها اجازه دهید تا نظرشان را بیان کنند. آن‌وقت می‌توانید با مشارکت هم، به نتیجه و تصمیم واحدی برسید.

گاهی اعضای تیم درگیر نوعی خودخواهی می‌‌شوند و اعتماد به دیگران در تصمیم‌گیری‌ها برایشان دشوار است. این مسئله یکی از رایج‌ترین موارد تعارض تیمی شناخته می‌شود.

درگیری و تنش

درگیری و تنش یکی از بزرگ‌‌ترین چالش‌های پیشِ‌روی هر تیم است. درگیری یا اختلاف دیدگاه می‌تواند سالم باشد و اگر مدیریتِ دقیق و درستی باشد، بحث‌های مفیدی را شکل می‌دهد و به نتایج خوبی ختم می‌شود. درگیری می‌تواند باعث شود که افراد متفاوت فکر کنند و دانش و بینش خود را گسترش دهند. این‌جاست که نوآوری رخ می‌دهد.

اما تنش‌های بین‌تیمی اگر به‌درستی کنترل نشوند، می‌توانند برای تیم یا کل سازمان بحران ایجاد کنند. وقتی آدم‌ها توان گفت‌وگو را از دست بدهند و شنونده نباشند، درگیری‌های بین اعضای تیم به قهر و اختلاف و مشکلات بزرگ‌تری می‌انجامد.

به اشتراک نگذاشتنِ اطلاعات

این یکی واقعاً چالش بدی است. این‌که اعضای تیمْ دانش و اطلاعاتشان را ابزار قدرت ببینند و تجربیاتشان را در اختیار دیگران قرار ندهند.

باید این نکته را در نظر داشته باشید که دانش قدرت نیست. اعضای تیم خوبْ همۀ مهارت‌، دانش، تجربه و تفکر منحصربه‌فرد خود را روی میز می‌گذارند. تیم‌های مؤثرْ بدون ترس و سخاوت‌مندانه، به‌نفع همۀ اعضای تیم کار می‌کنند. این کار باعث می‌شود توانایی کل تیم رشد کند و به تیم قدرت بیش‌تری می‌دهد.

درگیرنشدن با کار

بیایید به آن مثال روزنامۀ دیواریِ دوران مدرسه برگردیم. حتماً شما هم تجربۀ مشابهی داشته‌اید که در تیمِ تهیۀ روزنامۀ دیواری، همیشه حداقل یک نفر بود که خودش را با کار درگیر نمی‌کرد و بار تنبلی خودش را به دوش دیگران می‌انداخت. درگیرنشدن با کار نمونه‌ای از تعارض تیمیِ بسیار فراگیر است.

مشارکت‌نکردن در کار زمان رسیدن به هدف را طولانی می‌کند و این به‌هیچ‌وجه برای کسب‌وکار خوب نیست. همچنین وقتی یک یا چند نفر در پیش‌برد پروژه همکاری نمی‌کنند، زحمت کارهای آن‌ها بین سایر اعضای کوشای تیم تقسیم می‌شود و درنهایت چه اتفاقی می‌افتد؟ بله، شما از نیروهای فعالتان انتظار کاری بیش از توانشان خواهید داشت و روح و جسم آن‌ها را خسته خواهید کرد.

اهداف نامشخص

برخی از کارمندان وقتی تیمی عمل می‌کنند، عمل‌کرد بهتری دارند و برخی دیگر وقتی تنهایی کار می‌کنند بازدهی‌شان بالا‌تر می‌رود. یک علتش ممکن است تعیین درست اهداف باشد. وقتی تنهایی کار می‌کنید، می‌توانید به‌راحتی اهداف درستی را برای خودتان تعیین کنید؛ اما وقتی عضوی از تیم هستید، باید قبل از تعیین اهداف، شرایط و وضعیت هم‌تیمی‌های خود را هم در نظر بگیرید.

یک تعارض تیمی رایج در تیم‌ها وجود ابهام اهداف است. اگر اهدافتان با هدف‌های سایر اعضای تیم هم‌سو نیست، این روی بهره‌وری کل تیم اثر منفی می‌گذارد.

تفاوت‌های استعدادی افراد

برخی از کارمندان بیش از بقیۀ اعضا سهیم‌اند و در همۀ زمینه‌ها مشارکت می‌کنند. دلیل این موضوع همیشه این نیست که آن‌ها به تیم احساس مسئولیت بیش‌تری دارند. گاهی این به استعداد و کارایی فردی آن‌ها بستگی دارد. بعضی وقت‌ها ممکن است این اختلافات استعدادی باعث تنش بین اعضای تیم شود.

برخی از نیروهای تیم می‌توانند سرعت و کارایی کم‌تری نسبت به بقیه داشته باشند. این می‌تواند باعث کاهش بهره‌وری کلی تیم شده، به درگیری‌های جدی بین کارمندان منجر شود. برای جلوگیری از این تعارض تیمی، اهداف باید بر اساس توانایی و مهارت هر فرد تعیین شوند؛ یعنی باید به هر فرد مسئولیت‌هایی را محول کنید که مطمئنید از پس آن‌ها برمی‌آيد.

تعارض در کار تیمی به چه معناست؟

داشتن درک صحیح از تعارض تیمی و طبقه‌بندی همۀ تعارضات بین کارکنان، به رهبران و مدیران تیم امکان می‌دهد که علت‌های واقعی درگیری‌های گروهی را بررسی کنند و راه‌حل‌هایی را برای حل چالش تیمی بیابند. ناگفته پیداست که بروز تنش و تعارض تیمی اجتناب‌ناپذیر است؛ ولی تصمیم‌گیرندگان باید تلاش کنند تا احتمال وقوع درگیری‌ها را کاهش دهند. اما معنای دقیق تعارض تیمی چیست؟

تعارض تیمی مشکلی بین‌فردی است که می‌تواند میان دو یا چند عضو تیم رخ دهد و معمولاً بر نتایج کار تیمی اثر می‌گذارد؛ بنابراین تیم در سطوح مطلوب عمل نمی‌کند و نمی‌تواند به اهداف خود دست یابد. درگیری‌های تیمی ناشی از شرایطی است که تعادل بین ادراکات یا اهداف یا ارزش‌های تیم به‌هم می‌خورد، در نتیجه افراد دیگر نمی‌توانند باهم کار کنند و هیچ هدف مشترکی در محیط تیم حاصل نمی‌شود. در ادامه، انواع تعارض تیمی را باهم بررسی می‌کنیم.

تعارضات با منشأ عمل‌کردی

یکی از تعارضات بین اعضای تیم می‌تواند تعارض کارآمد و ناکارآمد باشد.

  • تعارضات کارآمد اختلافاتی است که بر عمل‌کرد تیم اثر چشم‌گیری نمی‌گذارد؛ بنابراین تیم همچنان عمل‌کرد دارد و می‌تواند نتایج مطلوبی را ارائه دهد.
  • تعارضات ناکارآمد، اختلافات اساسی بین کارمندان است که کار تیمی را مختل می‌کند و اعضای تیم را از پیروی از اهداف مشترک بازمی‌دارد؛ بنابراین کل تیم ناکارآمد می‌شود و هیچ نتیجۀ مطلوبی به وجود نمی‌آيد.

تعارضات با منشأ درگیری

  • هر عضو تیم ارزش‌های خاص خود را دارد؛ اما باید از ارزش‌های کلی تیم پیروی کند. وقتی اختلاف بین این ارزش‌ها به وجود بیاید، ممکن است درگیری ایجاد شود.
  • اهداف با انتظارات واقعی هم‌خوانی ندارند و این می‌تواند تنش بین تیم را افزایش دهد.
  • اگر افراد مناسب به مسئولیت‌ها و نقش‌های صحیح منصوب نشوند، احتمالاً باید منتظر درگیری‌های زیادی بین کارمندان باشید.
  • وقتی منابع کافی ندارید، یعنی هر تیمی باید با استفاده از منابع محدود کار کند. این وضعیت خطر بروز درگیری گروهی را افزایش می‌دهد.

تعارضات با منشأ رفتاری

  • درگیری‌های سازندۀ تیمی: این درگیری‌ها زمانی رخ می‌دهند که اعضای تیم رشد فردی پیدا می‌کنند و صلاحیت و توانایی آن‌ها افزایش می‌یابد. درگیری‌های سازندۀ تیمی به حل مسئله منجر می‌شود و انسجام بیش‌تری بین اعضای تیم ایجاد می‌کند.
  • درگیری‌های تیمی مخرب: این درگیری‌ها هنگامی به وجود می‌آیند که روند حل مسئلۀ تیمی شکست می‌خورد. درگیری‌های مخربْ انرژی اعضای تیم را مصرف می‌کند و آن‌ها را از فعالیت‌های اولویت‌دار دور می‌سازد. چنین تعارضاتی باعث بی‌روح‌شدن تیم و دوقطبی‌شدن آن می‌شود.

راهبرد مدیریت تعارض

حالا که طبقه‌بندی تعارض تیمی را یاد گرفتیم، برای حل چالش تیمی و به حداقل رساندنِ آن چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم؟

درگیری را بپذیرید

وقتی درگیری پیش آمد، از آن رو برنگردانید یا وانمود نکنید که اتفاقی نیفتاده است. پنهان‌کردن درگیری‌ها فقط باعث می‌شود همه‌چیز بد‌تر شود. قبل از این‌که مشکلات و احساسات بد به کارها و وظایف روزانۀ تیم وارد شوند، آن‌‌ها را بررسی و برطرف کنید.

اگر بین کارمندان چالشی مشاهده کردید، آن‌ها را تشویق کنید تا راهی برای حل آن پیدا کنند. اگر درگیری بین دو تیم ایجاد شد، زمان مناسبی برای بهبود ارتباطات بین‌تیمی است. چنان‌چه با یکی از کارمندان خود درگیر چالشی هستید، حتماً آن را به‌صورت خصوصی حل کنید.

باهم گفت‌وگو کنید

زمان و مکانی را معین کنید تا بتوانید بدون وقفه‌های خارجی و طی بازه‌ای طولانی باهم حرف بزنید. در این جلسه، هر شخص باید وقت کافی داشته باشد تا آن‌چه را که گمان می‌کند طرف مقابلش باید بشنود بیان کند. اجازه ندهید شخصی مکالمه را در انحصار خود داشته باشد یا موضوع را در کنترل خودش بگیرد. هر فرد باید دربارۀ اختلافات و احساس خودش به شرایط صحبت کند.

با دقت گوش دهید

توجه کامل خود را به شخصی که صحبت می‌کند معطوف کنید. به‌هیچ‌وجه حرف فرد مقابل را قطع نکنید و مطمئن شوید که متوجه پیام او شده‌اید. برای این‌که به طرف مقابل اطمینان دهید که کاملاً متوجه حرف‌هایش شده‌اید، می‌توانید دوباره جملات او را تکرار کنید؛ مثلاً در ادامۀ این جمله چیزی بگویید: «بگذارید مطمئن شوم که مشکل را فهمیده‌ام. شما از … ناراحتید چون باعث … شده است.»

در صورت لزوم، سؤالات واضح بپرسید. گوش‌دادن است که کمک می‌کند بتوانید مشکلات را درک کنید. به خودتان اجازه ندهید که در مقابل گفته‌های فرد دیگر، رفتار واکنشی داشته باشید.

به توافق دست پیدا کنید

گفت‌وگوی میان اعضای تیم، در درجۀ اول روی اختلافات تمرکز می‌کند؛ اما حل‌وفصل نهاییِ مشکل تنها زمانی ممکن است که نقاط توافق را پیدا کنید. باید به‌جای تعداد زیادی مورد منفی که در ابتدای گفت‌وگو با آن مواجه بوده‌اید، با تعدادی نکتۀ مثبت از این جلسه بیرون بیایید.

از مشترکات بین عقاید استفاده کنید. مثال‌ها یا مواردی را به اشتراک بگذارید که در آن‌ها با اشخاص دیگری موافقید یا می‌توانید دیدگاه‌های دیگران را هم ببینید؛ مثلاً اگر در تاکتیک‌های جدید فروش اختلاف‌نظر دارید، ممکن است ایده‌هایی از دیگر اعضای تیم را که می‌پسندید، با اعضا به اشتراک بگذارید. تلاش برای به‌دست‌آوردن توافق، تمایلتان را برای جست‌وجوی نقاط مشترک و ایجاد رابطه پیرامون آن‌ها نشان می‌دهد.

اعضای تیم را راهنمایی کنید

اگر در موقعیت رهبری یا مدیریت تیمی هستید، گاهی لازم است خودتان را وارد درگیری‌های اعضا کنید. حرف‌های همه را بشنوید و از روی قصد و غرض به‌سود یک نفر داوری نکنید.

گاهی لازم است مکالمه را کنترل کنید. اگر بحث خیلی احساساتی شد و افراد از موضوع اصلی فاصله گرفتند، آن‌ها را راهنمایی کنید تا دوباره به موضوع اصلی برگردند. به اعضای تیم مشاوره دهید، جنبه‌های مثبت روند بحث را برجسته کنید و موضوعات یا اقداماتی را که اعضا می‌توانند پس از جلسه انجام دهند به آن‌ها پیش‌نهاد بدهید.

عذرخواهی کنید و ببخشید

شجاعت عذرخواهی‌کردن داشته باشید. اگر یکی از اعضای تیم از حرف یا عمل بد شما رنجیده، با کمال صداقت به او بگویید که از این رفتار پشیمانید. همچنین باید بتوانید دیگران را هم ببخشید. توافق ظاهری می‌تواند منجر به کینه‌هایی شود که با گذشت زمان عمیق‌‌تر می‌شوند و همۀ پیشرفت‌های تیم را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

جلوگیری از تعارضات تیمی

برای جلوگیری از تعارض تیمی، راه‌کارهایی که در بالا گفتیم می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. با خودتان و تیمتان صادق باشید و مشکلات را بپذیرید. پذیرفتن نواقص و چالش‌ها باعث می‌شود با دید واقع‌گرایانه به موضوع نگاه کنید و در جهت رفع تعارضات تیمی بکوشید.

اجازه دهید اعضای تیمتان بدون ترس و نگرانی با شما حرف بزنند. صحبت‌هایشان را به‌دور از تعصب بشنوید و برای رفع دغدغه‌هایشان از آن‌ها هم‌فکری بخواهید. فراموش نکنید که تیم قوی هرگز نمی‌تواند بدون چالش باشد، فقط باید بتوانید تکنیک‌های مناسبی برای رفع آن‌ چالش‌ها پیدا کنید.

در این مقاله با مهم‌‌ترین مشکلات کار تیمی آشنا شدیم و یاد گرفتیم تعارض تیمی چه انواعی دارد. پس از آن قدم‌به‌قدم در جهت برطرف‌کردن چالش‌هایی که ممکن است در هر تیمی اتفاق بیفتد پیش رفتیم. با این راه‌برد می‌توانید تعارضات تیمتان را در هر سازمان و شرکتی تا حد زیادی کاهش دهید.

دیدگاهتان را بنویسید